خانه / یادداشت / خبرخونی ۸/ زهیر توکلی: شاعرانِ هیئت‌ها برای ارتقاء کیفیت شعرشان عطشی ندارند/ شعر ضعیف [در هیئت‌ها] زیاد است

خبرخونی ۸/ زهیر توکلی: شاعرانِ هیئت‌ها برای ارتقاء کیفیت شعرشان عطشی ندارند/ شعر ضعیف [در هیئت‌ها] زیاد است

سجاد در خبرخونی این هفته به اظهارنظرهایی درباره شعرهای عاشورایی پرداخته و ملاک‌های جایزه شعر احمد شاملو و نظر ستون‌نویس ادبی گاردین درباره جایزه من‌بوکر و صحبت‌های اسماعیل امینی درباره صدا و سیما را مرور کرده است. 

یک. زهیر توکلی معتقد است بسیاری از شعرهای مصرفی در هیئت‌های عزاداری ضعیف‌اند و شاعران این هیئت‌ها برای ارتقاء کیفیت شعرشان طلب و عطشی ندارند. توکلی که خود بانی هیئت علقمه است می‌گوید: «شاعران این شعرها احساس نمی‌کنند شعرشان ضعیف است چرا که وقتی این شعرها در هیئت‌ها خوانده می‌شوند و مخاطبان هم برای ائمه (ع) مأاثر می‌شوند و از آن‌ها استقبال می‌کنند، شاعر فکر می‌کند شعرهایش قوی است.» این شاعر به دو جنبهٔ افراطی و تفریطی شعر عزاداری این گونه اشاره می‌کند «یکی از آسیب‌ها این است که افراط کنیم و حکم بدهیم که شعر حسینی ابزاری برای چیزهای دیگر همانند سیاست است… جنبه تفریطی این است که انگار دارند العیاذ بالله جنازه مطهر امام (ع) را کالبدشکافی می‌کنند و شاعر با شعرش گزارشی از این کالبدشکافی ارائه می‌دهد.»

دو. چهارمین جایزهٔ شعر احمد شاملو، راه‌یابندگان به مرحلهٔ دوم خود را شناخت. در بیانیهٔ هیئت داوران آمده است: «مبنای انتخاب و امتیازدهی داشته‌ها و دانش ادبی داوران و همچنین نظرگاه‌های احمد شاملو و معیارهایی بود که دبیرخانه ‌جایزه از میان نظرات مکتوب احمد شاملو در مورد شعر نو استخراج، مقوله‌سازی و مدون کرده است.» از جملهٔ این معیارها پیوند داشتن با جامعه: بی‌عار و بی‌درد نبودن و صدای جامعه بودن و واجد مسؤولیت تاریخی و نگاه انتقادی بودن است. ۱۵ اثر به مرحلهٔ دوم جایزه راه یافتند و ۸ اثر شایستهٔ تقدیر و معرفی شناخته شدند.

سه. اسماعیل امینی در گفتگویی دربارهٔ شعر آیینی، در پاسخ سؤالی درباره دیده نشدن محتوای خوب برخی اشعار آیینی، گفت: «ما در روزگار شلوغی قرار گرفته‌ایم، خبرهای اضافه و زائد هر روز صبح به مغز ما تزریق می‌شود… مشکل در نظام تعلیم و تربیت ماست که با بچه‌ها کاری کرده که کتاب نمی‌خوانند، تست بازی می‌کنند. بخش مهمی از این اتهام متوجه صدا و سیماست که رسانه بسیار تأثیرگذاری است اما «ستاره، مربع‌»ها برایش از فرهنگ مهم‌تر است، در هر شبکه‌ای ستاره مربع‌ها حرف اول را می‌زند. رسانه به این مهمی رسانه اختصاصی که در دست شیعه است‌، به جای تبلیغ شیعه وقتش صرف تبلیغات می‌شود.» امینی همچنین گفت: «شعر در صدا و سیما تنها به حالت سیرک و نمایش حضور دارد… شعر تنها در صدا و سیما به شکل مشاعره برگزار می‌شود تا بچه‌های هشت ساله شعر حافظ را غلط بخوانند و ما تشویقشان کنیم.» امینی معتقد است نازل‌ترین سطح سلیقه را در برنامه‌های صدا و سیما شاهد هستیم چرا که بخش‌های جدّی هنر و فرهنگ جاذبه ندارند.

چهار. به نظر ستون‌نویس ادبی گاردین، شاون کِین، شکاف میان ذائقهٔ مردم و داوران جایزهٔ من‌بوکر، امسال به طور مشهودی زیاد شده است. او نوشته است در فهرست ۱۳تایی منتخبین، به نظر می‌رسید فاکتورهای جدیدی در داوری مطرح باشد و مثلاً رمان مصوّر و داستان‌های حادثه‌ای (thriller) هم در میان‌شان بود و پنج نویسندهٔ جوان با کتاب اول یا دوم‌شان هم در فهرست بودند. از این پنج نویسندهٔ تازه‌کار فقط دِیْزی جانسن به سیاههٔ شش‌تایی راه پیدا کرد و از پرفروش‌های سال هم هیچ یک راه نیافتند. او در نهایت اشاره کرده است که شاید هدف جایزه‌های ادبی بزرگداشت تنها یک کتاب نباشد بلکه بزرگداشت همه نامزدها باشد؛ چه فهرست ۱۳تایی و چه فهرست شش‌تایی.

پنج. برنامهٔ شب‌های شیدایی، ویژه‌ برنامه‌ای است که انجمن شاعران ایران برگزار کرده است. در این برنامه سهیل محمودی مجری بود و ساعد باقری لهوف را روایت می‌کرد. اجرای موسیقی با ساز نی، شعرخوانی و آشنایی با نغمه‌های عاشورایی بخش‌های دیگر این برنامه‌ بوده‌اند. خبرگزاری مهر پرونده‌ای ویژه را به شعر هیئت اختصاص داده و با شاعران آیینی به گفتگو نشسته است. عباس احمدی در یکی از این مصاحبه‌ها درد دل خود را این‌گونه شرح داده است: «خود مداحان گاهی اصرار دارند که صنایع بدیعی و بلاغی و پیچیدگی و ایهام و… که جزو ذات شعر است، در اینگونه اشعار استفاده نشود تا مخاطب سریع بتواند مطلب را بگیرد و اصطلاحا آن «داد» را بزند و گریه کند. یعنی به طور کلی مداحان خیلی خوششان نمی‌آید که این صنایع و آرایه‌ها در شعرهایشان باشد و درک شعر را دشوار کند.»

همچنین ببینید

جستار بخوانیم/ کافکا در کرانه: پورتال رؤیا و واقعیت

به بهانه نامزد شدن موراکامی در نوبل ادبیات ۲۰۱۸

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *