خانه / داستان / سودای عدالت‌خواهی در بلبشوی کلان‌شهر

سودای عدالت‌خواهی در بلبشوی کلان‌شهر

واکاوی ریشه‌های انقلاب اسلامی تا به حال موضوع بسیاری از داستان‌های مرتبط با این رویداد بزرگ اجتماعی در تاریخ معاصر کشورمان بوده است. یکی از تازه‌ترین آثار در این زمینه رمان تی لم، نوشته‌ی میثم امیری، است که پیش از انتشار در قالب کتاب، در هفتمین جشنواره‌ی داستان انقلاب حوزه‌ی هنری برگزیده شد و در مرحله‌ی بعد در قالب رمان به همت انتشارات سوره‌ی مهر چاپ و منتشر شده است. ماجراهای این رمان محدوده‌ی زمانی حدود دو دهه، از سال ۱۳۲۹ تا ۱۳۴۸، را شامل می‌شود که البته بخش‌های اصلی داستان مربوط به سال ۱۳۴۸ است.

شخصیت اصلی داستان مرد جوانی به نام کیومرث تی لمی است که جزو نخبه‌های تحصیلی در زادگاهش، روستای تی لم، از توابع سوادکوه مازندران، است. او رتبه‌ی دوم رشته‌ی سیاسی دانشگاه تهران را در کنکور سراسری آن سال کسب می‌کند و به عنوان دانشجو وارد فضای دانشگاه تهران می‌شود. کیومرث روحیه‌ی آرمان‌خواهی و عدالت‌طلبی دارد. به گروه‌های فعال و شناخته‌شده‌ی سیاسی در آن سال‌ها گرایش خاصی ندارد، اما با توجه به غلبه‌ی نگرش‌های چپ در فضای دانشگاهی آن دوران، با برخی تفکرات و گرایش‌های سیاسی این جریان تا حدودی همسوست. این شخصیت داستانی در عین حال تفکرات فردی خود را دارد که به نوعی در جست‌وجوی آرمان‌شهری است که ریشه در باورهای شخصی این جوان سوادکوهی دارد.

گریز به گذشته در این بخش به کمک رمان آمده و نحوه‌ی شکل‌گیری شخصیت کیومرث در یک محیط روستایی که با خلوص و پاکی همراه است، با ظرافت نشان داده می‌شود. محیطی که شخصیت اصلی داستان در آن رشد می‌کند از دنیای پیچیده‌ی سیاست‌ورزی دور است، اما ورود کیومرث به مرکز سیاست‌ورزی در کشور، یعنی تهران، او را به سمت واحه‌های تازه‌ای سوق می‌دهد. در این محیط شلوغ و سیاست‌زده، آدم‌ها یکدست نیستند و این باعث می‌شود قهرمان داستان برای شناخت جایگاه خود و آرمان‌هایی که در سر دارد، بیش از پیش به‌تکاپو بیفتد. او در این راه به جست‌وجو و کاوش در محیط‌های پیرامونش می‌پردازد که اتفاقاً دستاوردهایی هم برای او در پی دارد. آشنایی با برخی افراد و شخصیت‌هایی مانند آقای شعرانی، که به نوعی تفکرات انقلابی را در جامعه رهبری می‌کنند، باعث تحول شخصیتی در کیومرث می‌شود.

در این میان، پای بسیاری از شخصیت‌های انقلابی آن زمان هم به رمان باز می‌شود. البته، در فضای داستانی‌ای که نویسنده خلق می‌کند، برخی از این افراد به طور مستقیم وارد رمان می‌شوند، مانند آیت‌الله طالقانی که دیالوگ‌های زیادی بین ایشان با کیومرث برقرار می‌شود. هم‌چنین، جلال آل احمد که دیالوگ‌های متعددی به وی نسبت داده می‌شود. برخی دیگر از شخصیت‌های انقلابی به صورت غیرمستقیم اما تأثیرگذار در رمان تی لم حضور دارند، مانند حضرت امام خمینی (ره) که برخی وقایع زندگی ایشان در جای‌جای رمان جزو اتفاق‌های داستانی است.

۱۹۱۶۷۰۲

داستان در ابتدا نثر متفاوت و پرطمطراقی دارد، اما رفته‌رفته ساده‌تر می‌شود، به‌ویژه در محیط‌های روستایی که حالت قصه‌گویی در آن پررنگ است. در فضای دانشگاه و شهر تهران، بیش‌تر بحث‌های دوسویه حاکم است که بین شخصیت‌های داستانی رد و بدل می‌شود. وقایع اصلی داستان هم بیش‌تر در فضای تهران و هم‌چنین روستای تی لم در سوادکوه مازندران می‌گذرد. بخش‌های زیادی از داستان به روستا و خانواده‌ی کیومرث و به‌ویژه پدرش، قنبر، اختصاص یافته که در پیشبرد داستان نقش مکمل دارد و تا حدودی حجم کتاب را بیش‌تر کرده است.

مرکز ثقل داستان ورود کیومرث به دانشگاه تهران و تلاش‌های آرمان‌خواهانه‌ی اوست. این مسئله به‌تنهایی کشمکش لازم برای جذب مخاطب را ندارد. نویسنده سعی کرده پای شخصیت‌های دیگری را هم به رمان باز کند که به نوعی در ایجاد تعلیق و کشمکش در اثر مؤثر باشند، مانند اشاره‌کردن به دختری که در زمان سخنرانی و فعالیت‌های کیومرث در دانشگاه، سایه‌وار او را تعقیب و فعالیت‌های او را همواره پی‌گیری می‌کند. اما این پی‌گیریِ مدام در بزنگاه‌های داستان نقشی ندارد. تا این‌که نویسنده، در سطرهای پایانی رمان، آن دختر را هم معرفی می‌کند که در واقع حضورش کارکرد مؤثری در داستان ندارد. بیش‌تر به منزله‌ی تأکید بر حضور طیف‌های مختلف فکری در حرکت‌های اجتماعی و مبارزاتی است که این زن هم بخشی از آن را دنبال می‌کند. پایان داستان هم با مرگ مشکوک کیومرث همراه است که به نوعی مرگ او را شهادت در راه عدالت‌خواهی جلوه می‌دهد.

رمان تی لم، نوشته‌ی میثم امیری، در سال ۱۳۹۴، در ۳۰۴ صفحه و ۲۵۰۰ نسخه و با قیمت ۱۳۰۰۰ تومان به همت انتشارات سوره‌ی مهر در تهران چاپ و منتشر شده است.

همچنین ببینید

آب باریکه/ شَهپیر

آقای غلامرضا شیری در داستانی کوتاه و خواندنی از تأثیر سد بر تغییرات اساسی در زیست‌بوم منطقه‌ای از خوزستان می‌گوید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *