خانه / بایگانی برچسب: نقد شعر

بایگانی برچسب: نقد شعر

نکته‌هایی چند درباره‌ی وزن دوری

ناآشنایی تعدادی از شاعران معاصر _جوان و غیر جوان‌_ و بُروز اشکالات موجود در وزن شعرهایشان انگیزه‌ای شد برای یادآوریِ نکته‌هایی درباره‌ی وزن دوری که در ادامه‌ی این نوشته می‌آیند. این نکته‌ها هرچند به‌ظاهر روشن می‌نمایند، به نظر می‌رسد برای شعر معاصر، که مقداری عجولانه در حال تولید است، نیاز به یادآوری دارند. در ادامه می‌خواهیم بگوییم چه وزن‌هایی دوری‌اند …

ادامه نوشته »

دوباره شعر بخوانیم (۱)

در این سلسه نوشته‌ها که ان شاءالله اگر عمری باشد و فراغتی، هر هفته یکی به خدمتتان عرضه خواهد شد، شعرهایی از شاعران امروز را با هم می‌خوانیم. نویسنده مدعی نیست که مقصود و منظور شاعر را کشف کرده است و آنچه می‌نویسد دقیقاً همان چیزی است که منظور نظر شاعر بوده است؛ اتفاقاً در این نوشته‌ها برآنیم که شعرهای …

ادامه نوشته »

شش‌گانه‌ی معلم (۶)

۴- موضوعات پربسامد در مثنوی‌های معلم: مقصود از اندیشه، بن‌مایه‌های فکری است نه عناصر خیال و صورت‌های ظاهری. برای رسیدن به این بن‌مایه‌ها، باید ظواهر کلام و روایت هنری اشعار را کنار گذاشت و به تعبیر فرمالیست‌ها، مایگان (thematics) را در تقابل با پیرنگ (plot) شناخت (شفیعی کدکنی ۱۳۹۱: ۱۹۹). به تعبیر دیگر، در این بخش، موتیف‌های وابسته (bound motifs) …

ادامه نوشته »

شش گانه‌ی معلم(۵)

۲- شعر هجرت: ۲-۱- معرفی شعر: «هجرت» بلندترین شعر معلم است؛ ۴۵۶ بیت دارد و نمونه‌ی عالی مثنوی‌های معلم است. بن‌مایه‌های فکری معلم در این شعر به خوبی نمود یافته‌اند. مثنوی یکی مانده به آخر دفتر «رجعت سرخ ستاره» است و با اندک تسامحی، خلاصه و چکیده‌ی همه‌ی آنچه که در این دفتر هست. زبانش نیز به وضوح نرم‌تر و …

ادامه نوشته »

شش گانه‌ی معلم(۴)

مبحث سوم: بررسی رابطۀ فرم، محتوا و مضمون: ۱- درآمد: در این مبحث، انسجام شعر معلم مورد بررسی قرار می‌گیرد. ابتدا انسجام بین محتوا و فرم و سپس انسجام درونی بین عناصر محتوایی، یعنی موضوعات و مضامین. فرم یعنی مجموعه­ی نکات زبانی و بلاغی، «شکل ظاهر اثر، ساختار اثر، سبک آن، نوع آن و به طور کلی سازمان‌بندی اثر». (شمیسا …

ادامه نوشته »

شش‌گانه‌ی معلم(۲)

مبحث دوم: گونه‌ها و علل دشوارگویی: ۱- درآمد بارز‌ترین خصیصه‌ی زبان معلم، دشواری و دیریابی آن است. چند نکته درباره‌ی دشواری شعر معلم در چاپ‌های اشعارش قابل ذکر است: نخستین کتاب او، «رجعت سرخ ستاره»، با پاورقی‌های متعدد خود شاعر همراه بود. این پاورقی‌‌ها عمدتا به تلمیحات فرهنگ یهود بازمی‌گشت و گاه معنا کردن چند بیت آغازین شعر، تا خواننده …

ادامه نوشته »

شش‌گانه‌ی معلم(۱)

در ادامه‌ی بحث مثنوی‌های موفق اتقلابی، می‌خواهیم به شعر «علی معلم دامغانی» بپردازیم. نظر به جایگاه معلم، سبک خاص و حجم آثار او، شش شماره از نوشته‌ها را به او اختصاص می‌دهیم: قسمت اول: معرفی معلم و آثارش _بلاغت: معانی و بیان، بدیع، عروض و قافیه قسمت دوم: گونه‌های دشوارگویی معلم (۱) قسمت سوم: گونه‌های دشوارگویی معلم (۲) _علل دشوارگویی …

ادامه نوشته »

توهم مجازی

سال‌ها پیش شهید «سید مرتضی آوینی رحمه‌الله علیه»، در مقاله‌ی «انفجار اطلاعات»، از بی فایدگی حصارها در برابر شبیخون دزدانی گفت که از آسمان فرودمی‌آیند. او معتقدبود که نمی‌توان به حصار انکار اطمینان‌کرد و باید از این اندیشه که گریز از واقعیت بتواند ما را از شرّ ماهواره‌ها در امان‌بدارد، بیرون‌شد و به تعبیر نیچه، باید خانه‌ها را در دامنه‌ی …

ادامه نوشته »

ماجرا این است…

اشاره: هفته‌ی پیش، وقتی بلاغت و ساختار شعر «دکتر سیار» و دوستان بررسی شد، در میان بازخوردهای مخاطبان، یک خواسته خیلی معقول و پذیرفتنی بود: «شعر اعتراض باید شعاری باشد دیگر! شما که می‌گویید این خوب نیست، اصلا نمونه‌ی خوب سراغ دارید؟ باید از این آزمون و خطاها استقبال‌کنیم نه این که تخریبشان کنیم…» در پاسخ به این اعتراض عرض‌می‌کنم …

ادامه نوشته »

 پنجره‌ای رو به آیینه

تاورنیه سیّاح فرانسوی (۱۶۸۷ ـ ۱۶۰۵ م.) درباره‌ی ایرانیان گفته است: «شعر چنان اهمیتی نزدشان دارد که می‌توانم بگویم هیچ ملّتی از این جهت به پای آن‌ها نمی‌رسد. عموماً دوست دارند بیان‌شان دقیق باشد و از کلمات کم‌تری استفاده کنند». به راستی شعر در خون و رگ ایرانیان جاری‌ست و هر کس به این سرزمین قدم گذاشته از این‌همه شور …

ادامه نوشته »